Sayılabilen ve Sayılamayan İsimler Konu Anlatımı

İngilizce'de isimler, sayılabilen ve sayılamayan isimler olarak ikiye ayrılır. Sayılabilen isimler (countable nouns) tek tek sayabildiğin, çoğul yapabildiğin ve başına "a/an" alabilen isimlerdir (a book, two books). 

Sayılamayan isimler (uncountable nouns) ise su, para, bilgi gibi parçalara ayrılamayan, çoğulu olmayan ve "a/an" almayan isimlerdir; miktarlarını belirtmek için "some water", "a lot of money" gibi ifadeler kullanılır. Sayılabilenlerde "how many", sayılamayanlarda "how much" sorusu sorulur.

Bu yazıda sayılabilen ve sayılamayan isimlerin ne olduğunu, aralarındaki farkları, ikisi birden kullanılan istisna kelimeleri, ölçü birimleriyle nasıl sayılabilir hale getirildiklerini ve en sık yapılan hataları anlatacağız.

Sayılabilen isimler elinle tek tek sayabildiğin varlıkları ifade eder: kişiler, nesneler, hayvanlar, yerler... Örneğin bir kalem, iki kalem, üç kalemi sayabildiğin için "pencil" sayılabilen bir isimdir.

Sayılabilen isimlerin iki hâli vardır:

• Tekil hâl: Başına "a" veya "an" alır. Örnek: a dog (bir köpek), an idea (bir fikir)
• Çoğul hâl: Sonuna genellikle "-s" veya "-es" eki alır. Örnek: two dogs (iki köpek), three ideas (üç fikir)

Bir sayılabilen ismin miktarını sormak istediğinde çoğul hâliyle birlikte "How many?" sorusunu kullanılır.

Sayılabilen isimlerle örnek cümleler:

• She has three dogs. (Onun üç köpeği var.)
• I own a house. (Bir evim var.)
• I would like two books, please. (İki kitap istiyorum, lütfen.)
• How many friends do you have? (Kaç arkadaşın var?)
• There are several chairs in the room. (Odada birkaç sandalye var.)

Sayılamayan isimler, tek tek sayamadığın varlıkları ifade eder. Bunlar genellikle sıvılar, tozlar, gazlar gibi somut maddeler ya da bilgi, sevgi, öfke gibi soyut kavramlar olur. Örneğin, "su" dediğinde bir su, iki su diyemezsin. Suyu sayabilmek için önce bir bardağa ya da şişeye koyman gerekir. Bu yüzden "water" İngilizcede sayılamayan bir isimdir.

Sayılamayan isimlerin özellikleri:

• Çoğul hâlleri yoktur. "Waters", "informations" gibi kullanımlar yanlıştır.
• Başlarına "a/an" alamazlar. "An information" değil, "some information" denir.
• Her zaman tekil fiille kullanılırlar. “The news is interesting”, "the news are" değil.
• Miktarlarını sormak için "How much?" sorusu kullanılır.

Sayılamayan isimlerle örnek cümleler:

• There is some water in the bottle. (Şişede biraz su var.)
• She has a lot of money. (Onun çok parası var.)
• I need some information about the course. (Kurs hakkında biraz bilgiye ihtiyacım var.)
• He gave me useful advice before the exam. (Sınavdan önce bana faydalı tavsiyeler verdi.)
• How much sugar do you need? (Ne kadar şekere ihtiyacın var?)

Sık kullanılan sayılamayan isimler: water (su), money (para), information (bilgi), advice (tavsiye), furniture (mobilya), news (haber), bread (ekmek), rice (pirinç), sugar (şeker), luggage (bagaj), traffic (trafik), weather (hava durumu)

Aradaki farkı tek bakışta görebilmen için aşağıdaki tabloyu inceleyebilirsin.

Bu istisna isimler çoğu kaynağın atladığı ama sınavlarda ve günlük konuşmada seni en çok zorlayan kısım. Bazı kelimeler anlamına göre hem sayılabilen hem sayılamayan olabilir. Anlam değiştiğinde kelimenin sayılabilirliği de değişir.

📌 Öğretmen Notu: "Fruit" (meyve) ve "vegetables" (sebze) kelimeleri de kafa karıştırabilir. Mantıken ikisi de benzer görünse de, İngilizcede fruit genelde sayılamaz, vegetables ise sayılabilir kabul edilir. Bu tür istisnalarda mantık aramak yerine kelimeyi doğrudan öğrenmek daha iyi olur.

Sayılamayan bir isimden bahsederken miktar belirtmen gerekiyorsa ismin kendisini değil önüne gelen ölçü birimini çoğul yaparsın. Yani "iki su" değil, "iki bardak su" gibi.

Bu yapılarda fiil çekimi sayılamayan isme değil, ölçü birimine göre yapılır.

• Two bottles of milk are more than enough for us. (İki şişe süt bize yeter de artar.)
• A slice of pizza is not enough for me. (Bir dilim pizza bana yetmez.)

Many mi, much mı, few mü, little mi? Aşağıdaki tablo hangi niceleme sözcüğünün hangi isim türüyle kullanıldığını gösteriyor.

Örnekler:

• I have a few friends. (Birkaç arkadaşım var.) - sayılabilen
• We have a little milk left. (Biraz sütümüz kaldı.) - sayılamayan
• Would you like some tea? (Biraz çay ister misin?) - her ikisi de
• There isn't much sugar left in the jar. (Kavanozda fazla şeker kalmadı.) - sayılamayan
• She bought several oranges. (Birkaç portakal aldı.) - sayılabilen

İngilizce öğrenen Türklerin bu konuda en sık yaptığı hatalar şunlar:

• Sayılamayan isimleri çoğul yapmak. 
  ❌ informations, furnitures, advices ✅ information, furniture, advice
• Sayılamayan isimlerin önüne "a/an" koymak. 
  ❌ an advice, a furniture ✅ some advice, a piece of furniture
• Yanlış soru kelimesi kullanmak. 
  ❌ How many money do you have?  ✅ How much money do you have?
• "Hair" kelimesini yanlış çoğullamak. Saç bütün olarak sayılamaz (her hair is beautiful), ama tek tek kıl tellerinden bahsediyorsan sayılabilir olur (I found a hair in my soup, a few grey hairs).
• Sayılamayan isimle çoğul fiil kullanmak. 
  ❌ There are a lot of sand in the desert. ✅ There is a lot of sand in the desert.

Genellikle sayılabilir sanılan ama sayılamayan kelimeler:

• accommodation (konaklama)
• baggage/luggage (bagaj)
• behavior (davranış)
• bread (ekmek)
• furniture (mobilya)
• information (bilgi)
• news (haber)
• progress (ilerleme)
• traffic (trafik)
• travel (seyahat)
• trouble (sorun)
• weather (hava durumu)
• work (iş)

Aşağıdaki isimleri sayılabilir (countable) veya sayılamaz (uncountable) olarak sınıflandırmayı dene. Cevap anahtarını hemen altında bulabilirsin.

1. Milk
2. Books
3. Sugar
4. Chairs
5. Information
6. Advice
7. Apples
8. Furniture

Cevap anahtarı:

1. Sayılamaz (uncountable)
2. Sayılabilir (countable)
3. Sayılamaz (uncountable)
4. Sayılabilir (countable)
5. Sayılamaz (uncountable)
6. Sayılamaz (uncountable)
7. Sayılabilir (countable)
8. Sayılamaz (uncountable)

1. Many ile much arasındaki fark nedir?

"Many" sayılabilen isimlerle, "much" ise sayılamayan isimlerle kullanılır. Örneğin "How many books do you have?" (Kaç kitabın var?) sorusunda "books" sayılabilir olduğu için "many" kullanılırken, "How much water do you need?" (Ne kadar suya ihtiyacın var?) sorusunda "water" sayılamadığı için "much" tercih edilir.

2. News sayılabilen bir isim midir?

Hayır. "News" sonunda "-s" olmasına rağmen sayılamayan bir isimdir ve her zaman tekil fiille kullanılır: "The news is interesting" (Haber ilginç), "The news was surprising" (Haber şaşırtıcıydı) gibi.

3. Hair hem sayılabilir hem sayılamaz mı?

Evet. Saçtan bütün olarak bahsederken sayılamaz ("Her hair is long"), ama tek tek kıl tellerinden bahsederken sayılabilir olur ("I found a hair in my soup", "a few grey hairs").

4. Sayılamayan bir ismin miktarını nasıl belirtirim?

Sayılamayan bir isimden söz ederken miktar belirtmek için ölçü birimleri kullanılır: "a glass of water" (bir bardak su), "a piece of advice" (bir tavsiye), "two kilos of flour" (iki kilo un) gibi. Fiil çekimi de isme değil, bu ölçü birimine göre yapılır.

5. Money neden sayılamayan bir isimdir?

Çünkü parayı "bir para, iki para" diye saymayız; elimizdeki paranın birimine göre sayarız (bir lira, iki lira gibi). Bu yüzden İngilizce'de "money" sayılamayan isimler grubundadır ve "How much money do you have?" şeklinde sorulur.

Sayılabilen ve sayılamayan isimler arasındaki farkı bir kere kavradığında, "many" mi "much" mu, "a" mı "some" mu diye düşünmek yerine bu kullanımı doğal bir refleks hâline getirebilirsin. Unutma: bazı kelimelerde (fruit, furniture gibi) mantık aramak yerine doğrudan ezberlemek en pratik yol. Bol örnek cümle kurarak ve gerçek konuşmalarda pratik yaparak bu konuyu kalıcı hâle getirebilirsin. 

Kuralları tek başına ezberlemek yerine bunları gerçek konuşma pratiğine dökmek istiyorsan Maraton90'ın 90 günlük yapılandırılmış konuşma odaklı İngilizce  programıyla bu tarz dilbilgisi inceliklerini gerçek cümleler kurarak pekiştirebilirsin.