Can ve Can’t Konu Anlatımı

Can ve can't, İngilizce'de "-ebilmek, -abilmek" anlamına gelen ve yetenek, izin, rica ve olasılık bildirmek için kullanılan yardımcı fiillerdir. Kısacası, can, bir şeyi yapabilme yeteneğini ya da izni ifade eder, can't ise bunun tam tersini yani yapamama ya da imkansızlığı ifade eder. Bu yazıda can/can't'in dört farklı kullanım alanını, cümle yapısını ve could ile farkını örneklerle öğreneceksin.

Can, bir kişinin bir şeyi yapabildiğini ifade eder ve tüm özneler için aynı şekilde kullanılır yani he/she/it ile bile "cans" değil "can" kullanılır. Can't ise bir yeteneğin eksikliğini ya da bir eylemin gerçekleşemeyeceğini belirtir.

Örnekler:

• I can swim. (Yüzebilirim.)
• She can't drive. (O araba süremez.)
• He can speak German. (Almanca konuşabilir.)

Can ve can't, özne ile fiil arasında yer alır ve sonrasında gelen fiil her zaman yalın hâlde kullanılır (to almadan).

Olumlu cümle örnekleri:

• He can play the guitar. (Gitar çalabilir.)
• I can ride a bike. (Bisiklet sürebilirim.)

Olumsuz cümle örnekleri:

• I can't cook. (Yemek pişiremem.)
• We can't come to the party. (Partiye gelemeyiz.)

Soru cümlesi örnekleri:

• Can he drive? (Araba sürebiliyor mu?)
• Can they speak English? (İngilizce konuşabiliyorlar mı?)

Soru cümlelerine kısa cevap verilir: "Yes, I can" (Evet, yapabilirim) ya da "No, I can't" (Hayır, yapamam).

Can, bir kişinin bir şeyi yapabilme becerisini anlatmak için kullanılır. Bu, can'in en yaygın ve en temel kullanımıdır.

Örnekler:

• I can play the piano. (Piyano çalabilirim.)
• She can't sing well. (İyi şarkı söyleyemez.)
• He can swim very fast. (Çok hızlı yüzebilir.)

Can, birine bir şeyi yapması için izin verirken ya da bir eylemi yapmaya izinli olduğunu belirtirken kullanılır.

Örnekler:

• Can I go out? (Dışarı çıkabilir miyim?)
• You can't enter this room. (Bu odaya giremezsin.)
• You and your sister can go out at 7 o'clock. (Sen ve kız kardeşin saat 7'de dışarı çıkabilirsiniz.)

Can, samimi ortamlarda bir şey rica ederken ya da izin isterken de kullanılır. Ancak resmi ortamlarda aynı ricayı yaparken can yerine could tercih edilir, çünkü could daha kibar ve mesafeli bir ton taşır.

Örnekler:

• Can you close the door? (Kapıyı kapatır mısın? - samimi)
• Could you close the door, please? (Kapıyı kapatır mısınız, lütfen? - resmi)
• Can I borrow your book? (Kitabını ödünç alabilir miyim? - samimi)
• Could I borrow your book, please? (Kitabınızı ödünç alabilir miyim, lütfen? - resmi)

Can, bir koşula bağlı olasılıkları anlatırken kullanılır. Can't ise bu tür cümlelerde bir imkansızlığı, yani çok güçlü bir olasızlık bildirir sadece yetenek eksikliğini değil, "bu mantıken mümkün değil" anlamını taşır.

Örnekler:

• It can be very cold in winter. (Kışın çok soğuk olabilir.)
• If you study hard, you can pass the exam. (Sıkı çalışırsan sınavı geçebilirsin.)
• This can't be true. (Bu doğru olamaz.)
• He can't be hungry, he just ate a whole pizza. (Aç olamaz, az önce koca bir pizza yedi.)

Could, can'in geçmiş zaman hâlidir ama günlük kullanımda daha çok kibarlık ve resmiyet katmak için tercih edilir. Geçmişteki bir yeteneği anlatırken de could kullanılır.

Örnekler:

• I could swim when I was five. (Beş yaşındayken yüzebiliyordum - geçmiş yetenek.)
• Could you help me, please? (Bana yardım edebilir misiniz, lütfen? - kibar rica.)

Can ve could farkını daha iyi anlamak için ilgili yazımızı okuyabilirsin.

1. I ______ ride a bike. (Bisiklet sürebilirim.)
2. She ______ speak three languages. (Üç dil konuşabilir.)
3. We ______ come to the party tonight. (Bu gece partiye gelemeyiz.)
4. They ______ find the keys anywhere. (Anahtarları hiçbir yerde bulamıyorlar.)
5. He ______ play tennis very well. (Tenisi çok iyi oynayamaz.)

Cevaplar: 1. can, 2. can, 3. can't, 4. can't, 5. can't

1. Can ve can't nedir? 

Can, bir şeyi yapabilme yeteneğini, iznini ya da olasılığını ifade eden bir yardımcı fiildir. Can't ise bunun olumsuzu olup yapamama ya da imkansızlığı belirtir.

2. Can't nerede kullanılır? 

Can't, bir yeteneğin eksikliğini "I can't swim" (yüzemem), bir izin yokluğunu "You can't enter" (giremezsin) ya da güçlü bir olasızlığı "This can't be true" (bu doğru olamaz) ifade etmek için kullanılır.

3. Can/can't kaçıncı sınıf konusu? 

Can ve can't, Türkiye'deki İngilizce müfredatında genellikle ortaokul düzeyinde (5. ve 6. sınıf civarı) öğretilmeye başlanan temel bir konudur, ancak yetişkin İngilizce öğreniminde de her seviyede tekrar karşılaşılan bir yapıdır.

4. Can ve can't ile cümle nasıl kurulur? 

Olumlu cümlede özne + can + fiil ("I can swim"), olumsuz cümlede özne + can't + fiil “I can't swim”, soru cümlesinde ise can + özne + fiil “Can you swim?” sırası izlenir.

Can ve can't yapısını artık dört farklı bağlamda (yetenek, izin, rica, olasılık) kullanmayı öğrendin. Sırada bunu gerçek konuşmada otomatik hale getirmek var. Eğer şu anki seviyende bu tür temel modal fiilleri ne kadar rahat kullandığından emin değilsen, önce Enwa'nın ücretsiz seviye tespit sınavını çöz. Ardından Enwa'nın Maraton90 eğitim programı ile 90 günlük konuşma odaklı yapısıyla can/can't gibi temel kalıpları teoriden çıkarıp günlük konuşma refleksine dönüştür.